યુએસમાં આવકવેરો ભરનારાઓ માટે આય આર એસનું ‘વ્હેરિઝ માય રિફંડ’ ઉપકરણ રિફંડની હાલની સ્થિતિ તપાસવાનું સૌથી વિશ્વસનીય સાધન માનવામાં આવે છે. આ ઉપકરણ લગભગ વાસ્તવિક સમયમાં રિટર્ન પ્રાપ્ત થવાનું, ચકાસણી પ્રક્રિયાની આગેવાની અને ચુકવણી મોકલાવાની સ્તરોની માહિતી આપે છે.
આય આર એસ મુજબ, વર્તમાન વર્ષની ઇ–ફાઈલ કરેલી રિટર્નનું સ્ટેટસ સામાન્ય રીતે ૨૪ કલાકમાં દેખાવા લાગે છે, જ્યારે અગાઉના વર્ષની ઇ–ફાઈલ રિટર્ન માટે ૩ થી ૪ દિવસ જેટલો સમય લાગે છે. પેપર રિટર્ન ફાઈલ કર્યા પછી લગભગ ચાર અઠવાડિયામાં સ્ટેટસ ઉપલબ્ધ થાય છે. સિસ્ટમ દરરોજ રાત્રે એક વાર અપડેટ થાય છે અને સામાન્ય રીતે વહેલી સવારે ૪ વાગ્યાથી ૫ વાગ્યા દરમિયાન ઉપલબ્ધ રહેતી નથી.
રિફંડની સ્થિતિ તપાસવા માટે કરદાતાઓને ત્રણ મુખ્ય વિગતો જરૂરી હોય છે: સામાજિક સુરક્ષા નંબર અથવા આઈટીઆઈએન, ફાઈલિંગ સ્થિતિ અને રિટર્નમાં દર્શાવેલી ચોક્કસ રિફંડ રકમ. આ ઉપરાંત, આય આર એસ ટુ ગો નામની મોબાઈલ એપ દ્વારા પણ સ્ટેટસ તપાસી શકાય છે.
વ્હેરિઝ માય રિફંડ ઉપકરણ ત્રણ તબક્કાની માહિતી દર્શાવે છે—રિટર્ન પ્રાપ્ત, રિફંડ મંજુર અને રિફંડ મોકલ્યું. ચુકવણી બેન્ક ખાતામાં પહોંચવા માટે પાંચ દિવસ જેટલો સમય લાગી શકે છે, જ્યારે ચેક મોકલવામાં આવ્યો હોય તો કેટલીકવાર વધુ અઠવાડિયાં લાગી શકે છે.
રિફંડમાં વિલંબ થવાની શક્યતાઓ તે સમયે વધે છે જ્યારે રિટર્નમાં સુધારાની જરૂર હોય, વધારાના દસ્તાવેજોની ચકાસણી જરૂરી બને અથવા આય આર એસને વધુ માહિતી માગવી પડે. આય આર એસ સ્પષ્ટ કહે છે કે ડુપ્લિકેટ રિટર્ન ફાઈલ કરવાથી પ્રક્રિયા વધુ ધીમી થઈ જાય છે. માત્ર તેવા કિસ્સામાં ફરી રિટર્ન મોકલવા સલાહ આપવામાં આવે છે જ્યારે પેપર રિટર્ન છ મહિના બાદ પણ સિસ્ટમમાં દર્શાતી ન હોય.
સુધારેલા રિટર્ન (ફોર્મ ૧૦૪૦–એક્સ) માટેનું સ્ટેટસ મુખ્ય ટ્રેકર પર ઉપલબ્ધ નથી. તેના માટે અલગ ‘વ્હેરિઝ માય એમેન્ડેડ રિટર્ન’ ઉપકરણનો ઉપયોગ કરવો પડે છે. જો રિફંડ ચેક ગુમ થઈ જાય અથવા નષ્ટ થઈ જાય, તો સામાન્ય રીતે ૨૮ દિવસ બાદ બદલાનું દાવો ઓનલાઇન કરી શકાય છે.
વ્યવસાયિક રિટర్నોના રિફંડ સ્ટેટસ માટે સામાન્ય ટ્રેકર ઉપલબ્ધ નથી. તે માટે કરદાતાઓને આય આર એસની હેલ્પલાઈનનો સંપર્ક કરવો ફરજિયાત બને છે.
રિયલટાઈમ તથ્યો મુજબ, તાજેતરનાં કર સિઝનમાં ઇ–ફાઈલિંગનું પ્રમાણ વધુ ઝડપથી વધી રહ્યું છે, જેના કારણે આય આર એસ દ્વારા રાત્રિવેલા અપડેટ થતી સિસ્ટમ પર ભાર વધ્યો છે. જોકે, સંસ્થાએ જણાવ્યું છે કે ૨૦૨૬ કર સિઝનમાં બહુમતી રિફંડ ‘સાધારણ પ્રોસેસિંગ સમયમર્યાદા’માં જ મોકલવામાં આવશે.
